• Polski
  • English
  • AA+A++
» Departments » Staff » Prof. dr hab. Iwona Kabzińska-Stawarz
Prof. dr hab. Iwona Kabzińska-Stawarz

Prof. dr hab. Iwona Kabzińska-Stawarz

Centre for Ethnology and Modern Anthropology

red_etno@iaepan.edu.pl

 

Research interests:

Poles behind the eastern Polish border (history and present times, relations between „big” and „small” history, experiencing system changes, memory, ethnic/national identity determinants, ethnic stereotypes, relations between Polish minority and dominant groups, different faces of being Polish). Borders, borderlands, „mixed world”, man of borderlands. Intercultural and interreligious dialogue. Relations between culture and politics. Modern versions of Slavic community and Slavic mission myths. Oversensitive people as a culture minority and cultural „misfits”. Social-cultural dimension of silence and noise, relations between them, their influence on interpersonal relations. Silence and noise as landscape elements. Sound landscape. The place of silence and noise in modern culture. „Humiliation culture”. Ludic behavior : its meaning, functions, place in culture (in the belief system, rituals, in the world concept), connections with the calendar cycle – on the example of Mongolian games and competitions od chosen ethnic groups/nations in Asia.
Anthropology of experience. Biographical perspective. Changes in the sound landscape. History of ethnology.

Selected bibliography:

Books:

(1999). Wśród „kościelnych Polaków”. Wyznaczniki tożsamości etnicznej (narodowej) Polaków na Białorusi. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
(2009). Między pragnieniem ideału a rzeczywistością. Polacy na Litwie, Białorusi i Ukrainie w okresie transformacji systemowej przełomu XX i XXI stulecia. Warszawa: Letter Quality.

Articles:

(1979). Adaptacja młodzieży mongolskiej do środowiska pasterskiego. Etnografia Polska, 23(2), 255-305.

(1983). Noworoczne gry mongolskie. Ich symbolika i związki z magią, cz. I. Etnografia Polska, 27(1), 253-295. Skrócona wersja w języku angielskim: Game as a communications. Symbolical-magical functions of games in Mongolia, Ethnologia Polona, 9, 135-147.

(1984). Noworoczne gry mongolskie. Ich symbolika i związki z magią, cz. II. Etnografia Polska, 28(2), 189-230.

(1987). Eriin gurvan naadam – „Three Games of the Men”. Ethnologia Polona, 13, 45-89.

(1989). Polish ethnological studies on Mongolian culture, Bulletin. International Association for Mongol Studies, 1, 49-55.

(1992). Nic w przyrodzie nie ginie, Etnografia Polska, 36(1), 135-159.

(1992/1993). Polacy na Białorusi. Relacja z badań nad współczesnym procesem kształtowania się świadomości etnicznej. Przegląd Wschodni, 7(2-3), 681-695.

(1993). Współzawodnictwa w sytuacjach granicznych, cz. I. Etnografia Polska, 38 (1), 93-164. Skrócona wersja anglojęzyczna: (1994). Competitions in liminal situations. A Comparative study of Asian cultures. Part I, Ethnologia Polona, 18, 99-154.

(1994). Współzawodnictwa w sytuacjach granicznych, cz. II. Etnografia Polska, 38(1-2), 187-218.

(1994). „I po co ta granica?”. Etnografia Polska, 38(1-2), 79-105.

(1995). Współzawodnictwa w sytuacjach granicznych, cz. III. Etnografia Polska, 39 (1-2), 109-140. Skrócona wersja anglojęzyczna (1996): Competitions in liminal situations. A Comparative study of Asian cultures. Part II, Ethnologia Polona, 19, 85-101.

(1998). Świat doświadczony i przeżywany oraz problem autoidentyfikacji. Analiza wspomnień i relacji autobiograficznych mieszkańców Nalibok (Białoruś). Studia Polonijne,
19, 53-88.

(1999). O słowach, emocjach i „polskiej krzywdzie”. Etnografia Polska, 42(1-2), 81-100.

(1999). Some remarks on the process of formation of cultural and national identity of Poles in Belarus in the 20th century. Ethnologia Polona, 20, 55-70.

(2000). Między grupą etniczną a narodem. Etnografia Polska, 43 (1-2), 39-61. Skrócona wersja anglojęzyczna (2000): Between Ethnic Group and Nation, Ethnologia Polona, 21, 7-19.

(2000). Przestrzeń – pamięć – tożsamość. Elementy przestrzeni (miejsca) we wspomnieniach ekspatriantów z byłych Kresów Wschodnich. Literatura Ludowa, 2, 3-23.

(2001). Poles on the Territories of the Former Soviet Union in Polish Ethnological Studies. Ethnologia Polona, 22, 131-146.

(2001). Utopijna idea słowiańskiej jedności w świetle podziałów w łonie katolicyzmu i prawosławia oraz konfliktów między „siostrzanymi” Kościołami (przykład Słowian wschodnich i zachodnich). Etnografia Polska, 45(1-2), 99-116. Skrócona wersja tekstu przetłumaczona na jęz. ukraiński (zamówienie redakcji) (2007): Utopiczna ideja slow’janskoj jednostki w switli rozkoliw u łoni katolicizmu i prawosław’ja ta konfliktiw miż „bratnimi Cerkwami” (na prikładi zachodnich ta schidnich Słow’jan). Narodna tworczist’ ta etnografia. Etnologia polska – Pol’ska etnologia, 1, 54-63.

(2002). „Być może moglibyśmy żyć razem…” Dialog między judaizmem a chrześcijaństwem i zmiana modelu sąsiedztwa. Etnografia Polska, 46(1-2), 77-100.

(2005). „Kultura narzekania”, „globalny średniak”, „narodowa nerwica” i inne elementy wizerunku współczesnych Polaków (na podstawie wybranych artykułów prasowych). Zarys problemu. Etnografia Polska, 49(1-2), 89-124.
(2005). O codziennym niedostatku ciszy i nadobfitości hałasu. Literatura ludowa, 2, 3-14.
(2005/2006). Europa Środkowa: Pogranicze? Wspólnota? Miejsce dialogu międzykulturowego?. Rocznik Wschodni, 11, 90-113.

(2006). Człowiek na pograniczu kulturowym, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 3-4, 271-282. Wersja anglojęzyczna (na zamówienie Redakcji): People in a cultural borderland, Acta Poloniae Historica, 97, 37-55.

(2006). The cultural border phenomenon. Ethnologia Polona, 27, 21-39.
[wspólnie z Wandą Paprocką] (2006). 50-lecie „Etnografii Polskiej”. Etnografia Polska, 50(1-2), 7-15.

(2007). The distinctive features of Central Europe. Ethnologia Polona, 26, 63-85.

(2008). Spotkanie z Innym w dialogu międzykulturowym. Etnografia Polska, 52(1-2), 21-41.

(2009). „Pomieszany świat” jako kategoria opisu etnograficznego. Etnografia Polska, 53(1-2), 21-45.

(2011). Dialog polsko-rosyjski. Obszary współdziałania, nadzieje i ograniczenia. Etnografia Polska, 55(1-2), 71-96.

(2013). Czy upokarzanie jest „wszechobecne”?. Etnografia Polska, 57(1-2), 191-214.

(2016). Jubileusz sześćdziesięciolecia „Etnografii Polskiej”. Kontynuacja początkowych założeń – nowe nurty i tematy – pytania i refleksje. Etnografia Polska, 60(1-2), 7-26.

(2016). Spory wokół „Roku Polski w Rosji „ i „Roku Rosji w Polsce” (o związkach kultury z polityką). Wrocławskie Studia Wschodnie, 20, 127-152.

(2017). Europejska misja Słowian? Wątpliwości i pytania. Wschodnioznawstwo, 219-243.

(2017). Nadwrażliwi – kulturowi „odmieńcy”. Etnografia Polska, 61 (1-2), 83-103.

(2018). Czy mówienie o „wygaszaniu” zainteresowania badaczy Polakami w przestrzeni poradzieckiej jest uzasadnione”. Wrocławskie Studia Wschodnie, 22, 133-150.

(2018). „Nie będę czytał tych staroci”. O niechęci do poznawania historii dyscypliny. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 63 (3), 7-25.

(2018). O ciszy, hałasie, ich doświadczaniu, definiowaniu i sposobach opisywania. Etnografia Polska, 62(1-2), 5-23.

Chapters in edited volumes:

(1988). Mongolian games – a new stage of studies. W: Poland at the 12th International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences, Zagreb (77-87). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

(1992). Sezonnye igry mongolov. W: K. M. Gerasimova (red.), Tradicionnaâ obrâdnost’ mongol’skich narodov (100-112). Novosibirsk:

(1996). Rozważania nad mitem słowiańskiej jedności. W: I. Kabzińska-Stawarz, S. Szynkiewicz (red.), Konflikty etniczne. Źródła – Typy – Sposoby rozstrzygania (225-236). Warszawa. Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

(1998). The ethnic identity of the Polish populations in Belarus. A Research Note. W: R. J. Hill, R. J. Taras (eds.), National identities and ethnic minorities in Eastern Europe (148-152). London: MacMillan Press Ltd.

(2000). W kierunku zrozumienia i interpretacji. Polska ekspedycja etnograficzna w Mongolii. W: A. Kuczyński (red.), Polskie opisywanie świata. Od fascynacji egzotyką do badań antropologicznych (321-245). Wrocław: Katedra Etnologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

(2003). „Małe ojczyzny” Polaków na terenach byłego Związku Radzieckiego – nowe problemy badawcze. W: M. Trojan (red.), Ich małe ojczyzny. Lokalność, korzenie i tożsamość w warunkach przemian (371-386). Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego.

(2003). Metoda biograficzna i jej zastosowanie w badaniach etnologicznych. W: J. Kowalska i in. (red.), Czas zmiany, czas trwania. Studia etnologiczne (39-61). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

(2003). Znajomość dziedzictwa kulturowego jako jeden z warunków zachowania tożsamości narodowej (etnicznej). W: E. Skrobecki (red.), Problemy świadomości narodowej ludności polskiej na Białorusi (7-20). Grodno: Związek Polaków na Białorusi.

(2004). Baranowicze i okoliczne wioski. Laboratorium badań nad wyznacznikami tożsamości kulturowej i narodowej Polaków mieszkających na Białorusi. W: A. Bobryk (red.), Blisko a tak daleko. Polacy w obwodzie brzeskim na Białorusi (41-52). Siedlce: Siedleckie Towarzystwo Naukowe, Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” Oddział w Siedlcach.

(2004). Czy zmierzch stereotypu Polak-katolik? W: A. Kuczyński, M. Michalska (red.), Kultura i świadomość etniczna Polaków na Wschodzie (191-204). Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego, Ośrodek Studiów Wschodnich.

(2004). Polskie badania etnologiczne przełomu XX i XXI wieku na terenach byłego Związku Radzieckiego i ich znaczenie dla etnologii Europy. W: Z. Jasiewicz (red.), Wschód w polskich badaniach etnologicznych i antropologicznych. Problematyka – badacze – znaczenie (31-44). Prace Komitetu Nauk Etnologicznych, nr 12. Poznań: Biblioteka Telgte.

(2004). Sytuacja etnokonfesyjna Moskwy i jej odbicie przestrzenne. W: I. Bukowska-Floreńska (red.), Miasto – przestrzeń kontaktu kulturowego i społecznego. Studia Etnologiczne i Antropologiczne, 8 (75-88). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

(2005). Doświadczanie transformacji. W: L. Mróz i in. (red.), Regiony, granice, rubieże (139-166). Warszawa: Wydawnictwo DiG.

(2006). Europa konfliktów czy dialogu?. W: R. Bäcker, J. Marszałek-Kawa (red.), Teorie i casusy globalizacji (26-41). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

(2007). Polska marzeń, wyobrażeń i rozczarowań. W: A. Bobryk (red.), Życie społeczne Polaków na Wschodzie. Wybrane zagadnienia (193-207). Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej.

(2008). Szkic o wielokulturowości. W: Asija Kovtun (red.), Universalioji asmenybe europos kulturos kontekstuose. Česlovo Milošo skaitymai II (98-113). Kaunas: Vytauto Didžiojo Universitetas, Česlovo Milošo Slavistikos Centras.

(2009). Religia jako wartość rdzenna. W: M. Mróz, T. Dębowski (red.), Państwo – społeczeństwo – religia we współczesnej Europie (36-60). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

(2009). Co współcześni Słowianie mogą dać Europie i czego Europa od nich oczekuje?. W: I. Kuźma, P. Schmidt (red.), „Żyje, żyje duch słowiański”. Rozważania nad ideą Słowiańszczyzny (84-104). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

(2010). Czy etnografia Europy wciąż jest w Polsce „dziedziną deficytową”?. W: A. Malewska-Szałygin, M. Radkowska-Walkowiak (red.), Tom w darze Profesor Annie Zadrożyńskiej 63-76). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

(2011). Polacy w Republice Białoruś. Pogranicza wewnątrzkulturowe – stykowe czy przejściowe? W: I. Masojć, H. Sokołowska (red.), Tożsamość na styku kultur (138-149). Wilno: Tabatybe kultürų sankirtoje, Edukologija.

(2011). Polski fenomen w czasach kryzysu. W: A. Grynia (red.), Wpływ światowego kryzysu gospodarczego na kraje europy Środkowej i Wschodniej. Aspekty gospodarcze i społeczne (33-42). Warszawa – Wilno: Uniwersytet w Białymstoku, Filia w Wilnie.

(2011). Polskość odrzucona, ocalona, ujawniona, przypomniana… Polacy na Litwie, Ukrainie i Białorusi. W: M. Michalska (red.), Polacy poza granicami kraju u progu XXI wieku (133-145). Wrocław: Wydawnictwo PTL.

(2012). Być albo nie być mniejszością. Wybory tożsamościowe Polaków za wschodnią granicą Polski. W: D. Czakon i in. (red.), Kim jestem? Kim jesteśmy? Antropologiczne i socjologiczne konteksty współczesnej tożsamości (370-384). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

(2012). Od euforii do lęku. Polacy w Republice Białorusi. W: M. Głowacka-Grajper, R. Wyszyński (red.), 20 lat rzeczywistości poradzieckiej. Spojrzenie socjologiczne (317-336). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

(2012). Nadwrażliwi – marginalizowana mniejszość kulturowa. W: R. Hołda, T. Paleczny (red.), Ciekawość świata, ludzi, kultur… Księga Jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Ryszardowi Kantorowi z okazji czterdziestolecia pracy naukowej (121-139). Kraków: Księgarnia Akademicka.

(2012). Poles and Russians. Dialogue and attempts at changing the stereotype. Ethnologia Polona, 33-34, 53-73.

(2013). „Babska etnologia”. W: B. Bossak-Herbst, M. Głowacka-Grajper, M. Kowalski (red.), Antropologiczne inspiracje. Księga Jubileuszowa dla profesor Ewy Nowickiej (36-58). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

(2013). O syndromie pogranicza (ponownie). W: Ł. Smyrski, K. Waszczyńska (red.), Etnograficzne wędrówki po obszarach antropologii (113-135). Warszawa: Wydawnictwo DiG.

(2013). Rzeczywistość słowiańska – pytania etnologa i propozycja badań. W: K. Makowski, M. Saczyńska (red.), Słowianie. Idea i rzeczywistość (161-220). Poznań: Instytut Historii UAM.

(2015). Polacy w Republice Litewskiej i Republice Białoruś. Różne oblicza (braku) bezpieczeństwa. W: E. Szyszlak, T. Szyszak (red.), Konflikty etniczne i wyznaniowe a funkcjonowanie systemów bezpieczeństwa narodowego (132-157). Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.

(2016). Toruń z oddali (migawki wspomnień). W: M. Kafar (red.), Auto/biograficzne aspekty praktyk poznawczych (89-109). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

(2017). Katolik nie znaczy Polak, Polak nie znaczy katolik. W: T. Gawin (red.), Polacy na Białorusi, Od końca XIX do początku XXI wieku. Wybrane problemy stosunków polsko-białoruskich (419-435). Warszawa: Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

(2018). Polska mniejszość w Republice Białorusi - rozważania na temat różnych płaszczyzn i rodzajów dialogu. W: T. Gawin (red.), Polacy na Białorusi. Od końca XIX do początku XXI wieku. Polityka – społeczeństwo – kultura (573-588). Warszawa: Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

(2018). Gry mongolskie i koncepcja sił życiowych. W: Baraniecka-Olszewska K., Kabzińska I., Tangad O. (red.), Lokalne i globalne perspektywy azjanistyczne. Księga jubileuszowa dla Profesora Sławoja Szynkiewicza (139-158). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Polska Akademia Nauk.

Edited volumes:

Kabzińska-Stawarz I., Szynkiewicz S. (red.). (1996). Konflikty etniczne. Źródła – Typy – Sposoby rozstrzygania. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

Nowicka E. (przy współpracy I. Kabzińskiej i R. Wyszyńskiego) (red.). (2000). Polacy czy cudzoziemcy? Polacy za wschodnią granicą. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.

Baraniecka-Olszewska K., Kabzińska I., Tangad O. (red.). (2018). Lokalne i globalne perspektywy azjanistyczne. Księga jubileuszowa dla Profesora Sławoja Szynkiewicza. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Polska Akademia Nauk.