• Polski
  • English
  • AA+A++
Dr Monika Saczyńska

Dr Monika Saczyńska

Ośrodek Historii Kultury Materialnej Średniowiecza i Czasów Nowożytnych

 

msaczynska@wp.pl

https://iaepan.academia.edu/MonikaSaczy%C5%84ska

 

Zainteresowania badawcze:

- Religijność późnego średniowiecza w Polsce na tle europejskim ze szczególnym uwzględnieniem funkcji społecznych praktyk religijnych.

- Kultura materialna późnego średniowiecza (szczególnie: dewocjonalia i miejsca praktyk religijnych, funkcjonowanie przedmiotów w przestrzeni społecznej).

- Budowanie prestiżu i tożsamości (indywidualnej i grupowej) jako sposoby komunikacji społecznej.

- Rytuały i ceremonie kościelne.

- Kontakty Polaków z Kurią Rzymską w XIV i XV wieku oraz relacje pomiędzy papiestwem i kościołem lokalnym.

- Penitencjaria Apostolskiej w średniowieczu.

 

Wybrane publikacje:

Artykuły w czasopismach:

Saczyńska M. (2016). O kaplicach w siedzibach rycerskich i możnowładczych późnośredniowiecznej Polski uwag kilka. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 64(3), 307-325.

https://www.academia.edu/36734170/O_kaplicach_w_siedzibach_rycerskich_i_mo%C5%BCnow%C5%82adczych_p%C3%B3%C5%BAno%C5%9Brednioweicznej_Polski_uwag_kilka

Saczyńska M. (2016). Penitencjaria Apostolska (nie)nowy obszar badań. Na marginesie ostatnich edycji źródłowych Repertorium Poenitentiarium Germanicarum, Bd. IX: Pius III. und Julius II. 1503-1513, text und indices bearb. von L. Schmugge, Berlin-Boston 2014, (2 tomy, s. XXXII, 452 i s. 252); Supplications from England and Wales in the Register of the Apostolic Penitentiary 1410-1503, ed. P.D. Clark, P.N.R. Zutshi, vol. III: 1492-1503, Cantenbury and New York 2015 (s. XV, 396). Średniowiecze polskie i powszechne 8(12), 263-286.

https://www.academia.edu/37532296/Penitencjaria_Apostolska_nie_nowy_obszar_badan._Na_marginesie_ostatnich_edycji_%C5%BAr%C3%B3%C5%82owych

 

Rozdziały w monografiach zbiorowych:

Saczyńska M. (2015). W poszukiwaniu zbawienia. Sprawy polskie i litewskie w Penitencjarii Apostolskiej w latach 1471-1492. W: G. Wrześniak, A. Bender (red.), Polacy we Włoszech – Włosi w Polsce (47-71). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

https://www.academia.edu/25705087/W_poszukiwaniu_zbawienia._Sprawy_polskie_i_litewskie_w_Penitencjarii_Apostolskiej_w_latach_1471-1492

Saczyńska M. (2014). Mieszczan krakowskich domowe świętości, czyli wyobrażenia dewocyjne w przestrzeni prywatnej (przykłady wczesnonowożytne). W: M. Bis, W. Bis (red.), Rzeczy i ludzie. Kultura materialna w późnym średniowieczu i w okresie nowożytnym. Studia dedykowane Marii Dąbrowskiej (275-286). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

https://www.academia.edu/36734093/Mieszczan_krakowskich_domowe_%C5%9Bwi%C4%99to%C5%9Bci_czyli_wyobra%C5%BCenia_dewocyjne_w_przestrzeni_prywatnej_przyk%C5%82ady_wczesnonowozytne_

Saczyńska M. (2014). Rytuały kościelne związane z małżeństwem w Polsce późnego średniowiecza na podstawie pontyfikałów krakowskich z XV wieku. W: M. Nodl, P. Kras (red.), Manželství v pozdním středověku: rituály a obyčeje / Małżeństwa w późnym średniowieczu: rytuały i zwyczaje (63-76). Praha: Centrum medievistických studií AV ČR a UK.

https://www.academia.edu/25347497/Rytua%C5%82y_ko%C5%9Bcielne_zwi%C4%85zane_z_ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwem_w_Polsce_p%C3%B3%C5%BAnego_%C5%9Bredniowiecza_na_podstawie_pontyfika%C5%82%C3%B3w_krakowskich_z_XV_wieku

Saczyńska M. (2014). Supliki polskie w najstarszej księdze Penitencjarii Apostolskiej (Registra Matrimonialium et Diversorum, t. 1). W: M. Piber, P. Węcowski (red.), Ecclesia – societas – fontes. Studia z dziejów średniowiecza (110-118). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

https://www.academia.edu/31925789/Supliki_polskie_w_najstarszej_ksiedze_Penitencjarii_Apostolskiej_Registra_matrimonialium_et_diversorum_t._1_

Saczyńska M. (2013). Czy istnieli Słowianie w późnym średniowieczu? Uwagi na podstawie lektury Roczników Jana Długosza. W: K.A. Makowski, M. Saczyńska (red.), Słowianie – idea i rzeczywistość (71-105). Poznań: Instytut Historii UAM .

https://www.academia.edu/25704839/Czy_istnieli_S%C5%82owianie_w_p%C3%B3%C5%BAnym_%C5%9Bredniowieczu_Uwagi_na_podstawie_lektury_Rocznik%C3%B3w_Jana_D%C5%82ugosza

Saczyńska M. (2013). Supliki polskich duchownych w archiwum Penitencjarii Apostolskiej (1471-1492). W: Ż. Sztylc i in. (red.), Fundamenty średniowiecznej Europy (187-202). Pelplin: Wydawnictwo Bernardinum.

https://www.academia.edu/25347710/Supliki_polskich_duchownych_w_archiwum_Penitencjarii_Apostolskiej_1471-1492_

Saczyńska M. (2012). Z Bogiem do Boga. Benedykcja pielgrzymów w pontyfikałach krakowskich XV wieku. W: M. Saczyńska, E. Wółkiewicz (red.), Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Podróżowanie w średniowieczu i czasach nowożytnych (111-132). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.

https://www.academia.edu/40097845/Z_Bogiem_do_Boga_-_obrz%C4%99d_b%C5%82ogos%C5%82awienia_pielgrzym%C3%B3w_w_pontyfika%C5%82ach_krakowskich_z_XV_wieku

Saczyńska M. (2011). Sznury modlitewne – z dziejów praktyk dewocyjnych na ziemiach polskich w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności (z kilkoma przykładami z Europy Środkowej). W: A. Barciak (red.), Realia życia codziennego w Europie Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem Śląska (148-167). Katowice-Zabrze: Polska Akademia Nauk Oddział w Katowicach.

https://www.academia.edu/25347163/Sznury_modlitewne_z_dziej%C3%B3w_praktyk_dewocyjnych_na_ziemiach_polskich_w_p%C3%B3%C5%BAnym_%C5%9Bredniowieczu_i_wczesnej_nowo%C5%BCytno%C5%9Bci_z_kilkoma_przyk%C5%82adami_z_Europy_%C5%9Arodkowej_

Saczyńska M. (2010). Prywatna przestrzeń sakralna w domu – przykłady wykorzystania ołtarzy przenośnych w późnośredniowiecznej Polsce. W: M. R. Pauk, M. Saczyńska (red.), Dom, majątek, klient, sługa – manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej Europy (XIII-XIX wiek) (111-127). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

https://www.academia.edu/37532282/Prywatna_przestrze%C5%84_sakralna._Przyk%C5%82ady_wykorzystywania_o%C5%82tarzy_przeno%C5%9Bnych_w_p%C3%B3%C5%BAno%C5%9Bredniowiecznej_Polsce

Saczyńska M. (2009). Poświęcenie ołtarza przenośnego w piętnastowiecznych pontyfikałach krakowskich. Treść i symbolika rytuału. W: M. Nodl, F. Šmahel, K. Kowalewski (red.), Rituály, ceremonie a festivity v střdní Evropě 14. a 15. století (433-451). Praha: Centrum medievistických studií AV ČR a UK.

https://www.academia.edu/25347277/Po%C5%9Bwi%C4%99cenie_o%C5%82tarza_przeno%C5%9Bnego_w_pi%C4%99tnastowiecznych_pontyfika%C5%82ach_krakowskich._Tre%C5%9B%C4%87_i_symbolika_rytua%C5%82u

Saczyńska M. (2006). Msza pod osłoną nieba, czyli kiedy kultura spotyka się z naturą. Sprawowanie eucharystii w czasie podróży w okresie średniowiecza – uwagi wstępne. W: S. Rosik, P. Wiszewski (red.), Mundus hominis – cywilizacja, kultura, natura. Wokół interdyscyplinarności badań historycznych (243-255). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

https://www.academia.edu/25704654/Msza_pod_os%C5%82ona_nieba_czyli_kiedy_kultura_spotyka_si%C4%99_z_natur%C4%85._Sprawowanie_eucharystii_w_podr%C3%B3%C5%BCy_w_okresie_%C5%9Bredniowiecza_-_uwagi_wst%C4%99pne

Saczyńska M. (2005). Sacrum na co dzień – funkcje papieskich przywilejów dla polskich odbiorców indywidualnych w XIV i XV wieku. W: J. Pysiak, A. Pieniądz-Skrzypczak (red.), Sacrum. Obraz i funkcja w społeczeństwie średniowiecznym (360-373). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

https://www.academia.edu/25345916/Sacrum_na_codzie%C5%84_-_funkcje_papieskich_przywilej%C3%B3w_dla_polskich_odbiorc%C3%B3w_indywidualnych_w_XIV_i_XV_wieku

Saczyńska M. (2001). Ekskomuniki za długi w sądzie rektora Uniwersytetu Krakowskiego w późnym średniowieczu. W: W. Kowalski, J. Muszyńsks (red.), Kościół katolicki w Małopolsce w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym (51-61). Kielce-Gdańsk: Kieleckie Towarzystwo Naukowe / Officina Ferberiana .

https://www.academia.edu/38379992/Ekskomunika_w_spo%C5%82ecze%C5%84stwie_%C5%9Bredniowiecznym._Sp%C3%B3r_o_browar_mi%C4%99dzy_krakowskimi_markami_a_pani%C4%85_Ann%C4%85_koniec_XIV_wieku_

 

Redakcje monografii zbiorowych:

Wółkiewicz E., Saczyńska M., Pauk M.R. (red.). (2016). Habitus fecit hominem – społeczne funkcje ubioru w średniowieczu i w epoce nowożytnej. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.

Makowski K.A., Saczyńska M., (red.). (2013). Słowianie – idea i rzeczywistość. Poznań: Instytut Historii UAM.

Saczyńska M. Wółkiewicz E. (red.). (2012). Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Podróżowanie w średniowieczu i czasach nowożytnych. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.

Pauk M.R., M. Saczyńska M. (red.). (2010). Dom, majątek, klient, sługa – manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej Europy (XIII-XIX wiek). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

 

Wybrane ukończone projekty:

10.2009-10.2012 – grant MSWiN nr N N 108 134237:

„Dewocjonalia i prywatne praktyki religijne w późnośredniowiecznej Polsce na tle europejskim”

Celem projektu było rozpoznanie sposobów posługiwania się drobnymi przedmiotami kultu religijnego w późnośredniowiecznej Polsce (sznury modlitewne, figurki i obrazki dewocyjne, biżuteria religijna) oraz przedmiotami związanymi z prywatnymi praktykami religijnymi (ołtarze przenośne). Dewocjonalia są rozumiane jako materialne przejawy przeżyć natury religijnej, osobistego doświadczenia religijnego i sposobów nawiązywania kontaktu z sacrum. Posługiwanie się tego typu przedmiotami było również komunikatem społecznym (manifestacja religijności, pozycji społecznej, budowa prestiżu, ostentacja). Tematyka projektu wpisuje się w obszary zainteresowań historii religijności, historii kultury materialnej oraz historii społecznej.

 

Nagrody i stypendia:

01-30.06.2013 – stypendium Fundacji im. Lanckorońskich z Brzezia (kwerenda naukowa w Rzymie).

01.11.-31.12.2002 – stypendium Fundacji im. Lanckorońskich z Brzezia (kwerenda naukowa w Rzymie).

 

Członkostwo w organizacjach:

od 2015 – Commission Internationale des Études Historiques Slaves (CIEHS).