• Polski
  • English
  • AA+A++
Prof. dr hab. Maria Deka

Prof. dr hab. Maria Deka

Ośrodek Interdyscyplinarnych Badań Archeologicznych

 

archeologia.polski@wp.pl

https://independent.academia.edu/MariaDek%C3%B3wna

Zainteresowania badawcze:

Archeologia Słowiańszczyzny wczesnośredniowiecznej, historia szklarstwa wczesnośredniowiecznego, wyroby szklane w okresach wczesnośredniowiecznym i rzymskim, złotnictwo i biżuteria srebrna na ziemiach polskich we wczesnym średniowieczu.

 

Wybrane publikacje:

Monografie:

Dekówna M., Stattlerówna E. (1961). Wczesnośredniowieczny skarb srebrny z Sejkowic pow. Gostynin (Zsfg: Der frühmittelalterliche Silberschatz aus Sejkowice, Kreis Gostynin), Biblioteka Archeologiczna, 14, Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo.

Dekówna M., Reyman J., Suchodolski S. (1974). Wczesnośredniowieczny skarb srebrny z Zalesia powiat Słupca, II, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo.

Dekówna M. (1980). Szkło w Europie wczesnośredniowiecznej (Sum.: Glass in Early Medieval Europe), Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo.

Zoll–Adamikowa H., Dekówna M., Nosek E.M. (1999). The Early Mediaeval Hoard from Zawada Lanckorońska (upper Vistula river), Warszawa: Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences.

Dekówna M., (i inni) (2002). Principes de description des verres anciens depuis les temps les plus reculés jusqu’au XIIIe siècle de n.è. (d’après l’analyse du ma­tériel archéologique du Centre, de l’Est et du Sud-Est de l’Europe et de la Transcaucasie), M. Dekówna i J. Olczak (red.), Warszawa–Toruń: DiG.

 

Artykuły w czasopismach:

Dekówna M. (1962). Naczynia szklane pochodzenia obcego na ziemiach polskich we wczesnym średniowieczu (Rés.: Les vases en verre d’origine étrangère trouvés en Pologne et datés à la période du haut Moyen Âge [Xe siècle – milieu du XIIIe siècle]), Slavia Antiqua, 9, 219–254.

Dekówna M. (1966). Études sur les origines de la verrerie en Pologne, Annales du 3e Congrès des „Journées Internationales du Verre“. Damas 14 – 23 novembre 1964, Liège, 116–128.

Dekówna M., Pawłowska H. (1967). Résultats de 1’analyse spectrale d’émission de deux verres anciens de 1’église St. Jean l’Évangéliste à Ravenne, Felix Rawenna, 45° (XCVI), 119–126.

Dekówna M. (1969). Remarques sur les méthodes d’examen de perles de verre du haut Moyen Âge trouvées en Pologne, Annales du 4e Congrès des „Journées Internatio­nales du Verre“. Ravenne – Venise 13 – 20 mai 1967, Liège, 147–161.

Dekówna M., Rauhutowa J. (1969). Fragment d’une coupe orientale de verre découvert à Czersk, district de Piaseczno, Archaeologia Polona, 11, 244–261.

Dekówna M. (1970). Uwagi o funkcji i pochodzeniu niektórych wczesnośredniowiecznych przedmiotów szklanych znalezionych na terenie Polski (Rés.: Remarques sur la fonction et sur la provenance de certains objets en verre, datant du haut Moyen Âge, découverts en territoire de la Pologne), Studia z dziejów rzemiosła i przemysłu, 10, Wrocław–Warszawa–Kraków, 21–45.

Dekówna M. (1971). Stan badań nad górnictwem srebra i tzw. kryzysem srebra w Azji środkowej (Rés.: L’état des recherches sur l’exploitation des mines d’argent et sur la „crise d’argent” en Asie centrale), Archeologia Polski, 16, 483–502.

Dekówna M., Szymański A. (1971). Badanie technik produkcji wczesnośredniowiecznych paciorków szklanych metodami petrograficznymi (Sum.: Research on the technics of production of Early Mediaeval glass beads by petrographic methods), Slavia Antiqua, 18, 283–309.

Dekówna M. (1973). La céramique de l’Europe occidentale en Pologne du haut Moyen Âge, Berichte über den II. Internationalen Kongress für slawische Archäologie, 3, Berlin, 23–31.

Dekówna M. (1974). Au sujet de l’existence à l’époque du haut Moyen Âge d’ateliers de transformation du verre dans les pays slaves, Archaeologia Polona, 15, 305–312.

Dekówna M. (1974). Problème de l’existence d’un atelier verrier à Szczecin au haut Moyen Âge, Annales du 6e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre. Cologne 1 – 7 juillet 1973, Liège, 143–158.

Dekówna M. (1975). Wyroby szklane z grodziska w Styrmen (Bulgaria) (Sum.: Glass objects from Styrmen, Bulgaria), Slavia Antiqua, 22, 177–277.

Dekówna M. (1978). Les verres de Haithabu. Rapport préliminaire, Annales du 7e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre. Berlin – Leipzig 15 – 21 août 1977, Liège, 167–188.

Dekówna M. (1979). Remarques sur la genèse de certains types de bijoux d’argent trouvés dans les trésors polonais du Moyen Âge, Rapports du IIIe Congrès International d’Archéologie Slave. Bratislava 7 – 14 septembre 1975, 1, Bratislava, 145–164.

Dekówna M. (1981). Contribution aux recherches sur l’importation de la céramique du pays mosan à la Pologne au XIIe siècle, Rapports historiques et artistiques entre le pays mosan et la Pologne, du XIe au début du XIIIe siècle, Liège, 99–117.

Dekówna M. (1981). Remarques sur la chronologie de l’introduction dans la verrerie européenne médiévale de la technologie potassique et de celle au plomb non – alcaline, Annales du 8e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre. Londres – Liverpool 18 – 25 septembre 1979, Liège, 145–160.

Dekówna M. (1985). Recherches sur la technique d’exécution des objets en verre du haut Moyen Âge, Annales du 9e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre. Nancy (France) 22 – 28 mai 1983, Liège, 157–179.

Dekówna M. (1985). Pochodzenie ozdób srebrnych z zespołów IX–XII w. z terenu Polski w świetle badań technologicznych, Tezisi dokladov pol’skoj delegacii na V Meždunarodnom Kongresse Slavjanskoj Archeologii. Kiev 1985, Warszawa, 116–126

Dekówna M. (1987). Essai de classification et d’interprétation des vestiges de la production du verre provenant des sites archéologiques antiques et du haut Moyen Âge, Annales du 10e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre. Madrid – Segovie 23 – 28 septembre 1985, Amsterdam, 207–220.

Dekówna M. (1990). Untersuchungen an Glasfunden aus Haithabu, Berichte über die Ausgrabungen in Haithabu, 27, Neumünster, 9–63.

Dekówna M. (1992). Les perles en verre de la nécropole du 7e et du 9e siècle à Zalakomár (Hongrie), Annales du 12e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre. Vienne 26 – 31 août 1991, Amsterdam, 271–278.

Dekówna M. (1992). Zausznice koszyczkowate – przyczynek do badań nad pochodzeniem wczesnośredniowiecznych ozdób srebrnych występujących na terenie Polski (Sum: „Basket” zausznice – a contribution to studies on the origins of the Early Medieval silver ornaments in Poland), Archeologia Polski, 37(1–2), 89–122.

Dekówna M. (1996). Szkło okienne z fortu rzymskiego w Gelligaer w południowej Walii (Rés.: Le verre à vitre du fort romain à Gelligaer dans le sud du pays de Galles), Acta Universitatis Nicolai Copernici, Archeologia 26, Archeologia szkła 7, 7–68.

Dekówna M. (2005). Rozwój metod badania znalezisk szkła w Polsce w latach 1930 – 2000 (Sum.: The development of research methods in the study of ancient glass in Poland from 1930 to 2000), Acta Universitatis Nicolai Copernici, Archeologia 29, Archeologia Szkła, 9, 3–40.

Dekówna M. (2007). Physico–chemical analyses of glassmaking waste from Intercisa (Hungary), Archeologia, 56 ([2006] 2007), 51–70.

Dekówna M., Dymaczewska U. (2014). Fragment naczynia szklanego z napisem znaleziony w Odercy (Bułgaria) (Sum.: Fragment of an inscribed glass vessel from Odărci [Bulgaria]), Archeologia Polski, 59(1-2), 231-269.

Dekówna M. (2015). The glass from Cösitz (Zörbig), Sachsen-Anhalt, and the origins of non-alkaline lead-silica glass from European finds. The state of research in outline, Archaeologia Polona, 48 (2010 [2015]), 269-287.

Dekówna M. (2017). Badania nad początkami szklarstwa i wyrobami szklanymi na ziemiach polskich: problemy i metody badań. Zarys (Sum.: Studies on the origins of glassmaking and glassware in Poland: an outline of problems and research methods), Przegląd Archeologiczny, 65, 69-88.

 

Rozdziały w monografiach zbiorowych:

Dekówna M. (1968). Ozdoby. W: Słownik Starożytności Słowiańskich, III(2) (565–567). Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1970). Certaines questions concernant l’échange entre la Pologne et les autres pays à l’époque du haut Moyen Âge. W: W. Hensel, K. Żurowski (red.), I Międzynarodowy Kongres Archeologii Słowiańskiej, V (289–298). Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1977). Quantitative spectral analysis of three gold-in-glass beads. W: G.C. Boon, Gold - in - glass beads from the ancient world, Britannia, 8 (202–207).

Dekówna M. (1980). Methods of examining ancient glasses W: R. Schild (red.), Unconventional archaeology. New approaches and goals in Polish archaeology (213–233). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1982). Zapinki. W: Słownik Starożytności Słowiańskich, VII (67–70). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1982). Zausznice. W: Słownik Starożytności Słowiańskich, VII (85–90). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1982). Złotnictwo. W: Słownik Starożytności Słowiańskich, VII (145–152). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1987). Importy szkła na ziemiach polskich we wczesnym średniowieczu (Sum.: Imports of glass to Polish territories in the Early Middle Ages). W: Z. Kamieńska (red.), Polskie szkło do połowy XIX wieku, wyd. drugie, uzupełnione (17–26). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.

Dekówna M. (1988). Uwagi na temat klasyfikacji i interpretacji pozostałości starożytnej i wczesnośredniowiecznej produkcji szklarskiej (Sum.: Remarks to the classification and interpretation of the Ancient and Early Mediaeval Glass-making relics). W: Studia nad etnogenezą Słowian i kulturą Europy wczesnośredniowiecznej, II (5–20). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

Dekówna M. (1992). Produkcja i obróbka szkła (do XV wieku). W: B. Orłowski (red.), Z dziejów techniki w dawnej Polsce (379–410). Warszawa: IHNOIT.

Dekówna M. (2003). Szkła z grodziska w Szeligach. W: M. Dulinicz (red.), Słowianie i ich sąsiedzi we wczesnym średniowieczu (273–279). Lublin–Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Dekówna M. (2004). Przyczynek do badań nad technologią produkcji i pochodzeniem wczesnośredniowiecznych „podłużnie żebrowanych” paciorków szklanych z metalowym kanalikiem. W: G. Fusek (red.), Zbornik na počest Dariny Bialekovej, Archaeologica Slovaca Monographiae, Communicationes Instituti Archaeologici Nitrensis Academiae Scientiarum Slovacae, VII (57–61). Nitra.

Dekówna M. (2007). Wczesnośredniowieczne ozdoby szklane ze zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego, na tle ogólnej problematyki rozwoju szklarstwa / Early medieval glass ornaments in the collection of the State Archaeological Museum, against the general background of the development of glass-making. W: W. Brzeziński (red.), Skarby wieków średnich / Treasures of the Middle Ages, Katalog wystawy / Catalogue of the exhibition (52–87). Warszawa: PMA.

Dekówna M. (2011). Frühmittelalterlicher Glasschmuck vor dem Hintergrund der Entwicklung der Glsverarbeitung. W: M. Kroker, M. Rind, F. Schopper (red.), Schätze des Mittelalters. Schmuck aus dem Staatlichen Archäologischen Museum Warschau (40-61). Bönen: Museum in der Kaiserpfalz/LWL – Archäologie für Westfalen; Archäologisches Landesmuseum Brandenburg.

Dekówna M.,  Purowski T. (2012). Znaleziska związane ze szklarstwem oraz okazy z kwarcu ze stanowiska Janów Pomorski 1 (Sum.: Glass and quartz finds from Janów Pomorski site 1). W: M. Bogucki,  B. Jurkiewicz (red.), Janów Pomorski stan. 1. Wyniki ratowniczych badań archeologicznych w latach 2007-2008, I:3 (65-260). Elbląg: Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu.

Dekówna M., Purowski T. (2015). Glass Beads. W: A. Buko (red.), Bodzia. A Late Viking-Age elite cemetery in Central Poland (222-261). Leiden/Boston: Brill.

Dekówna M. (2015). Dwa przedmioty szklane z wczesnośredniowiecznego grodziska w Chodliku, pow. Opole Lubelskie, woj, lubelskie (Sum.: Two glass objects from the Early Medieval settlement in Chodlik, district of Opole Lubelskie, Lublin province). W: H. Taras (red.), Myśl badawcza Aleksandra Gardawskiego (165–182). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Dekówna M.,   Purowski T. (2016). Paciorki szklane (Sum.: Glass beads). W: A. Buko (red.), Bodzia. Elitarny cmentarz z początków państwa polskiego (153-205). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.

Dekówna M. (2018). Bead variety of dark glass decorated with glass thread. Problems of origin and chronology. W: D. Staššíková-Štukovská (zost.), The historical glass. A multidisciplinary approach to historical glass III (127-144). Bratislava.

 

Redakcje monografii:

Dekówna M., Zoll–Adamikowa H. (red.). (1999). The Early Mediaeval Hoard from Zawada Lanckorońska (upper Vistula river), Warszawa: Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences.

Dekówna M., Olczak J. (red.). (2002). Principes de description des verres anciens depuis les temps les plus reculés jusqu’au XIIIe siècle de n.è. (d’après l’analyse du ma­tériel archéologique du Centre, de l’Est et du Sud-Est de l’Europe et de la Transcaucasie), Warszawa–Toruń: DiG.

 

Inna działalność redakcyjna:

Wydawnictwa IHKM PAN, od 1992 r. – IAE PAN:

Seria Polskie Badania Archeologiczne – sekretarz Redakcji tomów 10, 12, 15 (1965-1967).

I Międzynarodowy Kongres Archeologii Słowiańskiej, Warszawa 14-18 IX 1965 – sekretarz naukowy Redakcji Ogólnej – tomy I-VII (1965-1972).

Czasopismo „Archeologia Polski” – sekretarz Redakcji Naukowej (1969-1977), z-ca Redaktora (1978-1999), redaktor naczelna (od 2000 r.).

 

Nagrody:

1966 r. – Odznaka Tysiąclecia Państwa Polskiego.

1977 r. – medal XX-lecia za zasługi w rozwoju Instytutu Historii Kultury Materialnej.

1982 r. – Nagroda Naukowa Wydziału I Nauk Społecznych PAN im. J. Lelewela za książkę Szkło w Europie wczesnośredniowiecznej.

1984 r. – Złoty Krzyż Zasługi.

2004 r. – medal Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk za wybitne osiągnięcia naukowe i współtworzenie historii Instytutu.

 

Członkostwo w organizacjach:

Międzynarodowa Komisja Badania Kultur Słowiańskich Wczesnego Średniowiecza (przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów) – sekretarz naukowy (1971-1983).

Komitet Narodowy Międzynarodowej Unii Nauk Antropologicznych i Etnologicznych, Międzynarodowej Unii Nauk Prahistorycznych i Protohistorycznych i Międzynarodowej Unii Archeologii Słowiańskiej – sekretarz naukowy (1986-1987).

Komitet Narodowy ds. współpracy z Międzynarodową Unią Archeologii Słowiańskiej – sekretarz naukowy (1987-1990).

Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich – członek założyciel (od 1989 r.).

Association Internationale pour l’Histoire du Verre – członek (od 1970 r.).

Polski Komitet Narodowy Association Internationale pour l’Histoire du Verre – członek (od 1963 r.), wiceprzewodnicząca (1989-2004), przewodnicząca (od 2004 r.).

Rada Naukowa IHKM/IAE PAN:

Członek (1984-1989, 2003-2005).

Sekretarz naukowy Rady (1984-1989).

Przewodnicząca Komisji Wydawniczej Rady Naukowej IAE PAN (2003-2005).