• Polski
  • English
  • AA+A++
Najstarsze państwo Piastów- rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne

Najstarsze państwo Piastów- rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne
Kara Michał

Poznań 2009

ISBN 978-83-89499-59-2

 

Opis

 

W książce podjęto próbę przedstawienia procesów państWotwórczych na obszarze Wielkopolski, związanych z formowaniem się najstarszego państwa Piastów. Wnioski oparto na analizie źródeł archeologicznych, które posłużyły do rekonstrukcji zjawisk kulturowych, społecznych i osadniczych. Wykorzystano też wyniki badań teoretycznych i porównawczych. Autor odniósł się również do ustaleń historiografii. Uzyskany obraz początków Polski odbiega od dawniejszych propozycji mediewistów, którzy najstarsze państwo Piastów uznają za rezultat długiego procesu ewolucyjnego, głównie o charakterze społeczno-gospodarczym i politycznym. Wyniki przeprowadzonych studiów sugerują, iż proces formowania się monarchii został zapoczątkowany przez ród Piastów, który bazując na ugodzie społecznej i umiejętnie wykorzystując zagrożenie wspólnot lokalnych ze strony sąsiadów, zbudował w 1. połowie X w. w granicach Wysoczyzny Gnieźnieńskiej oraz we wschodniej części Wysoczyzny Poznańskiej stabilną domenę patrymonialną, zalążek Gnezdun Civitas, czyli późniejszej Polski. O skuteczności eksperymentu organizacyjno-państwowego zadecydowała konsolidacja lokalnych wspólnot agrarnych - ludności autochtonicznej - wokół charyzmatycznego rodu (w rezultacie nastąpiło uformowanie w 2. połowie X w. społeczno-politycznego organizmu Polan). Istotne okazało się też zawłaszczenie przez Piastów „starych" ośrodków kultu i władzy (dokonane za zgodą wspólnot lokalnych), utrzymanie struktur opolnych (niekoniecznie w pierwotnym wymiarze terytorialnym) jako fundamentu organizacji państwa, a także możliwość przeznaczenia określonych nadwyżek produkcji gospodarczej (zwłaszcza żywności) na utrzymanie drużyny książęcej i aparatu urzędniczego, oraz na wymianę zewnętrzną. W książce scharakteryzowano też etapy poszerzania pierwotnego terytorium władztwa Piastów, aż do momentu powstania monarchii Bolesława Chrobrego, czyli pierwszej monarchii polskiej.