który odbędzie się we wtorek,  18 listopada 2025 r.,  godz. 11.00 w Instytutucie Archeologii i Etnologii PAN, al. Solidarności 105, Warszawa, sala 202

 Wykład będzie nagrywany i w późniejszym terminie udostępniony online.

Spotkanie odbywa się w ramach rumuńsko-polskiego programu wymiany naukowej PAN oraz projektu „Antyczne zabytki Morza Czarnego”, na którego stronie internetowej nagranie będzie dostępne.

Wszystkich zainteresowanych serdecznie zapraszamy do udziału w spotkaniu w siedzibie Instytutu lub do śledzenia transmisji online.

 Nota biograficzna

Dr Iulian Bîrzescu jest starszym pracownikiem naukowym Instytutu Archeologii im. Vasile Pârvana Rumuńskiej Akademii Nauk w Bukareszcie. Specjalizuje się w archeologii klasycznej oraz w badaniach nad starożytnością regionu Morza Czarnego. Od 1996 roku prowadzi badania w tzw. Sacred Area (Świętym Obszarze) w Histrii, a od 2007 roku kieruje tamtejszymi wykopaliskami.

Jego prace koncentrują się na fazach archaicznej i wczesnoklasycznej sanktuarium oraz na ponownej analizie wczesnych kontekstów architektonicznych i wotywnych.

Uczestniczył również w międzynarodowych badaniach terenowych w Milecie (Turcja) i jest autorem licznych publikacji poświęconych topografii Histrii, praktykom kultowym i importom ceramiki greckiej.

"New Researches on the Archaic Sanctuary in Histria"

Wykopaliska prowadzone od 1915 roku w sanktuarium położonym w północno-wschodnim narożniku Histrii, znanym w literaturze jako Sacred Area (Święty Obszar), dostarczyły wyjątkowo bogatego materiału: licznych świątyń i mniejszych budowli (ołtarzy, naiskoi itp.), a przede wszystkim bardzo licznego zespołu zabytków ruchomych.

W ciągu ostatnich dwóch dekad badania koncentrowały się przede wszystkim na sanktuarium z okresu archaicznego, ze szczególnym uwzględnieniem jego najwcześniejszej fazy, datowanej od drugiej połowy VII do połowy VI wieku p.n.e. W tym okresie rozpoczął się nowy etap intensywnej działalności budowlanej, którego efektem było wzniesienie pod koniec VI wieku co najmniej czterech świątyń. Jedna z nich, tzw. Świątynia M, jest przedmiotem systematycznych badań archeologicznych od 2007 roku.

Najstarsza faza, trwająca do późnego okresu archaicznego, charakteryzuje się skromnymi, słabo zachowanymi konstrukcjami, licznymi jamami o zróżnicowanej funkcji oraz kilkoma innymi kontekstami, takimi jak obszar ofiarno-wotywny badany w ostatnim dziesięcioleciu w północnej części sanktuarium. Stwierdzono tam obecność ołtarzy-palenisk oraz licznych małych i większych wotów, odkrytych in situ lub w pozycjach wtórnych.

Chronologia sanktuarium opiera się przede wszystkim na analizie różnych kategorii ceramiki, zwłaszcza naczyń korynckich, attyckich i wschodniogreckich. W oparciu o nowe znaleziska, a także ponowną ocenę starszych materiałów, referat na nowo podejmuje problem początków sanktuarium w Histrii.