Informacje o projekcie
Tytuł projektu: Przekład na język angielski i publikacja w wydawnictwie Routledge monografii Marii Dębińskiej pt. „Transpłciowość w Polsce. Wytwarzanie kategorii "
Kierownik projektu: dr Maria Dębińska
Jednostka realizująca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Źródło finansowania projektu: Program „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” moduł „Uniwersalia 2.1” Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Wartość dofinansowania: 57 979,00 zł – umowa nr NPRH/U21/SP/0167/2024/14 z dnia 31.07.2025 r.
Całkowita wartość projektu: 111 629,00 zł
Charakterystyka projektu
W latach 2025-2028 dr Maria Dębińska realizuje grant Uniwersalia 2.1 finansowany ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach „Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki”. Celem grantu jest przetłumaczenie na język angielski monografii pt. "Transpłciowość w Polsce. Wytwarzanie kategorii" i jej publikację w brytyjskim wydawnictwie Routledge.
Tłumaczona książka jest pierwszą akademicką monografią poświęconą historii kategorii transpłciowości w Polsce. Książka obejmuje okres od 1964 roku, w którym odnotowano pierwszy przypadek prawnej korekty płci w Polsce, do drugiej dekady XXI wieku, kiedy to wybrano pierwszą otwarcie transpłciową posłankę, a problematyka transpłciowości stała się przedmiotem codziennych przekazów medialnych. Śledzi rozwój kategorii diagnostycznych (transseksualizm, transwestytyzm, hermafrodytyzm, dysforia płciowa) w dyskursach seksuologicznych i prawnych oraz ich późniejszą transformację w organizacjach osób transpłciowych począwszy od końca lat 2000.
Analiza oparta jest na oryginalnym i różnorodnym materiale źródłowym: aktach spraw sądowych, literaturze seksuologicznej sprzed 1989 roku, wywiadach z osobami transpłciowymi w Polsce, uzupełnionym obserwacją etnograficzną i wybranymi materiałami medialnymi. Część z nich (zwłaszcza akta spraw, orzeczenia sądowe sprzed 1989 roku, popularna literatura seksuologiczna dotycząca problematyki transpłciowości z tego okresu) nigdy wcześniej nie była przedmiotem analiz antropologicznych czy socjologicznych.
Przedmiotem analizy są autobiograficzne narracje osób transpłciowych, prezentowane w różnych kontekstach: diagnozy, prawnej korekty płci, aktywizmu. Kolejne rozdziały śledzą zmienne funkcje, które pełnić może osobista narracja biograficzna - jako źródło tożsamości, narzędzie medycznej diagnozy, czy narzędzie społecznej i politycznej mobilizacji. Książka stanowi istotny wkład nie tylko w literaturę przedmiotu, ale również w refleksję metodologiczną w naukach społecznych. Jej przewodnim tematem jest rola narracji autobiograficznych w życiu społecznym - w prawie, seksuologii, polityce - i to, w jaki sposób rola ta wpływa na możliwość wykorzystania wywiadów biograficznych jako metody badawczej w naukach społecznych.
