Kierowniczka Ośrodka:
dr hab. Kalina Skóra, prof. IAE PAN
90-364 Łódź, ul. Tylna 1
tel./fax: (+48 42) 684 61 96,
email: sekretariat-lodz(at)iaepan.edu.pl
Łódzki Ośrodek Badań nad Dawnymi Technologiami (wcześniej Zakład Archeologii Polski Środkowej Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN, jak również Oddział w Łodzi Instytutu Archeologii i Etnologii PAN) powstał w 1953 r., w momencie utworzenia Instytutu, z łódzkich pracowni Kierownictwa Badań nad Początkami Państwa Polskiego – Kierownictwa Prac Wykopaliskowych w Gdańsku, Kierownictwa Prac Wykopaliskowych w Łęczycy i Kierownictwa Prac Wykopaliskowych w Lutomiersku. Kierował nim początkowo prof. dr hab. Konrad Jażdżewski, będący jednocześnie dyrektorem łódzkiego Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi; w pomieszczeniach Muzeum mieściła się siedziba zespołu. W roku 1960 r. instytucją kierował prof. dr hab. Andrzej Nadolski. W roku 1992 kierownikiem oddziału został prof. dr hab. Tadeusz Poklewski a od 2001 r. - prof. dr hab. Jerzy Maik. Do roku 2023 ośrodkiem kierował prof. prof. dr hab. Mariusz Mielczarek. Obecnie tę funkcję pełni dr hab. Kalina Skóra.
Po zakończeniu prac związanych z Millenium zajmowano się w Zakładzie badaniami nad kulturą materialną wczesnośredniowiecznej Polski. Rozpoczęto współpracę z École des Hautes Études en Science Sociales. W wyniku współpracy podjęte zostały badania francuskich średniowiecznych wsi opuszczonych. Natomiast w początkach lat 90. XX w. prowadzono badania archeologiczne zamków Alzacji, początkowo we współpracy z Centre d’Archéologie Médiévale de Strasburg, później zaś samodzielnie. Na przełomie lat 60. i 70. XX w. zaczęły się też w zakładzie kształtować trzy większe zespoły badawcze. Pierwszy, kierowany przez profesora A. Nadolskiego zajął się historią dawnego uzbrojenia, drugi – pod kierunkiem profesora T. Poklewskiego – dziejami architektury murowanej, trzeci zaś – z profesorem A. Abramowiczem na czele – historią polskiej archeologii. Ponadto prowadzono badania nad koczownikami Wielkiego Stepu, wojskowością i numizmatyką antyczną oraz archeologią regionu Morza Czarnego (udział w pracach na terenie antycznego Nikonion), kaflami i cegłą jako materiałem budowlanym w średniowieczu i w czasach nowożytnych, włókiennictwem w pradziejach i w średniowieczu. Badano także cmentarze polskich oficerów zamordowanych w Związku Radzieckim.
Do najważniejszych wykopalisk realizowanych przez ośrodek należą te prowadzone w Tumie pod Łęczycą (grodzisko, kolegiata – VIII-XIV w.), Gdańsku (miasto – X-XIII w.), Lutomiersku, pow. Sieradz (cmentarzysko – XI w.), Bolesławcu, pow. Wieruszów (zamek – XIV-XVIII w.), Kaliszu (zamek i miasto – XIV-XVIII w.), Dracy, (Burgundia, Francja) - wieś – XIII-XV w., Lubieszewie, pow. Nowy Dwór Gdański (pole bitwy z 1576 r.), Grunwaldzie (pole bitwy z 1410 r.), Petit-Koenigsbourg, Alzacja, Francja (zamek XIII-XV w.), Dąbrównie, pow. Ostróda (miasto XIV-XX w.), Katyniu, Rosja (groby polskich oficerów – 1940 r.). Od 1995 r. ośrodek prowadził archeologiczne badania ratownicze na wielkich inwestycjach (gazociąg JAMAŁ, Kopalnia Węgla Brunatnego – Bełchatów, autostrada A1 i A2). Do najciekawszych stanowisk należą: Chrząstów Folwarczny, pow. Zgierz (wielokulturowa osada – epoka brązu-okres rzymski), Pomorzany, pow. Kutno (folwark – XIV-XVIII w.) oraz Pomorzanki, pow. Gostynin (grodzisko stożkowate – XIV w., wieś – XIV-XVIII w.).
Na początku XXI wieku w ośrodku ukształtowały się dwa zespoły badawcze i na ich podstawie, w ramach reformy Instytutu, powołano Zespół Badań Dawnego Uzbrojenia (T. Kurasiński) oraz Zespół Badań nad Dawnym Włókiennictwem (Ł. Antosik, J. Maik, A. Rybarczyk, J. Słomska-Bolonek). Prowadzono także studia nad archeologią i numizmatyką świata antycznego (A. Jankowska, M. Mielczarek). W ostatnich latach powstały dwa kolejne zespoły. W ramach pierwszego, kierowanego przez T. Kurasińskiego: Krajobraz kulturowy Europy Środkowej w starożytności i we wczesnym średniowieczu prowadzone są obecnie studia nad sztucznymi ujęciami wody w okresie rzymskim (M. Piotrowska) i nad wielokulturowym zespołem osadniczym w Kwiatkowe, stan. 11/20 w Wielkopolsce (w opracowaniu T. Kurasińskiego i K. Skóry znajdują się materiały z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska birytualnego). Drugi zespół zajmuje się tematem "Rezydencje obronne na ziemiach polskich od średniowiecza do nowożytności". Od lipca 2025 kieruje nim Tomasz Olszacki.