Dr Tomasz Pełech

Ośrodek Badań nad Kulturą Późnego Antyku i Wczesnego Średniowiecza we Wrocławiu

 

t.pelech(at)iaepan.edu.pl

https://orcid.org/0000-0002-3722-568X

https://iaepan.academia.edu/TomaszPe%C5%82ech

https://scholar.google.com/citations?user=G3TbmO8AAAAJ&hl=pl

Zainteresowania badawcze:

Moje zainteresowania badawcze koncentrują się na historii politycznej, społecznej i kulturowej wschodniej części basenu Morza Śródziemnego w XI–XII wieku, ze szczególnym uwzględnieniem świata łacińskiego Lewantu powstałego po pierwszej krucjacie. W centrum moich badań znajduje się Królestwo Jerozolimskie jako ‘laboratorium’ władzy, w którym krzyżowały się tradycje Zachodu, Bizancjum i świata islamu. Zajmuję się przede wszystkim mechanizmami sprawowania i legitymizacji władzy królewskiej, relacjami między monarchą a elitami świeckimi i kościelnymi oraz rolą konfliktu, rytuału i komunikacji politycznej w procesach integracji elit.

Istotnym obszarem mojej specjalizacji jest analiza narracyjnych i dyplomatycznych źródeł łacińskiego Wschodu, zwłaszcza kronik krucjatowych, z naciskiem na twórczość Rajmunda
z Aguilers. Interesują mnie sposoby konstruowania obrazu „obcego”, sakralizacja przemocy oraz obecność cudowności i interpretacji teologicznych w narracjach o wojnie. W badaniach wykorzystuję narzędzia historii kulturowej, historii idei oraz analizy sieci społecznych (SNA), traktując elity, autorów i świadków dokumentów jako aktorów dynamicznych układów relacji.

 

Wybrane publikacje:

Monografie:

• Obraz muzułmanów w ‘Historia Francorum qui ceperunt Iherusalem’. Studia nad warsztatem literackim Rajmunda z Aguilers [The Image of Muslims in the Historia Francorum qui ceperunt Iherusalem: A Study of Raymond of Aguilers’ Literary Techniques], Wrocław 2025: Chronicon
• Obraz „obcego” w ‘Aleksjadzie’ Anny Komneny. Przypadek Normanów [The Image of the „Other” in the Anne Komnene’s Alexiad: The Case of Normans]. Wrocław 2016: Chronicon

Artykuły w czasopismach:

• Konfratrzy świeccy kanoników regularnych Grobu Bożego w Jerozolimie (1099–1187) [Lay Confraternity of the Canons Regular of the Holy Sepulchre of Jerusalem (1099–1187)], „Res Historica” 59 (2025): 1611–1657
• The Kingdom of Jerusalem and Egypt in the Early 12th Century. The Case of Asia and Babylon in the Title of Baldwin of Boulogne, „Quaestiones Medii Aevi Novae” 28 (2023): 71–89
• Studia nad tytulaturą Baldwina I, króla Jerozolimy (1100–1118) [Studies on the title of Baldwin I, the king of Jerusalem (1100–1118)], „Studia Źródłoznawcze” 61 (2023): 11–34
• Un réemploi de Flavius Josèphe par Foucher de Chartres: l’or arraché aux cadavres [A reuse of Flavius Josephus by Fulcher of Chartres: the gold snatched from the corpses], „Cahiers de civilisation médiévale” 259 (2022): 259–274
• From the house of the devil to the God’s temple – “abrenuntiatio diaboli” and “confessio fidei” in the narration about the foundation of the bishopric of Albara during the First Crusade in the ‘Gesta Francorum’ and the ‘Historia de Hierosolymitano Itinere’, „Quaestiones Medii Aevi Novae” 26 (2021): 33–53
• Death on the Altar: the Rhetoric of „Otherness” in Sources from the Early Period of the Crusades, „Journal of the Australian Early Medieval Association” 17 (2021): 67–89

 

Aktualnie prowadzone projekty:

• Grant NCN w konkursie OPUS, nr 2025/57/B/HS3/01149, pt. Konsensus i władza: władza królewska i kultura polityczna w Jerozolimie za czasów krzyżowców (1100–1192).

Głównym celem projektu jest przedstawienie idei oraz praktyki władzy królewskiej w Królestwie Jerozolimskim w latach 1100–1192, a więc od panowania Baldwina I (1100–1118) po schyłek rządów Gwidona z Lusignan (1186–1192). Zakres chronologiczny obejmuje zatem zarówno przyjęcie tytułu królewskiego przez pierwszego łacińskiego monarchę w Jerozolimie, jak i utratę Świętego Miasta, wydarzenie posiadające zarówno wymiar praktyczny, jak i ideologiczny, związany z redukcją terytorium Królestwa Jerozolimskiego do wybrzeża lewantyńskiego.

Projekt zakłada realizację następujących celów badawczych: (1) określenie wpływu Jerozolimy oraz coraz silniejszego akcentowania jej świętości przez monarchów na zbiorowe wyobrażenia władzy królewskiej w państwach krzyżowców w XII wieku; (2) analizę tytułu (tytułów) królewskiego, zwłaszcza poprzez badanie intitulatio w dokumentach wystawianych przez kancelarię Królestwa Jerozolimskiego, stanowiących najpełniejszą formę autoprezentacji monarchy; (3) identyfikację kluczowych idei obecnych w królewskiej autoprezentacji władców Jerozolimy, w szczególności pytanie o rolę imitatio Christi (naśladowania Chrystusa); (4) wykazanie, że praktyka sprawowania władzy królewskiej w Królestwie Jerozolimskim nigdy nie miała charakteru autokratycznego, wykonywanego wbrew woli elit politycznych lub z jej pominięciem, a samo Królestwo nie było postrzegane jako prywatna własność króla i jego dynastii. Władza królewska była sprawowana w ramach porządku wyznaczanego przez kulturę polityczną, którą można określić mianem rządów opartych na konsensusie

 

Stypendia:

• 2024 Stypendium Fundacji Lanckorońskich
• 2017/2018 Stypendium in. Wincentego Stysia w zakresie nauk humasnitycznych i społecznych
• 10/2014–2/2015 Stypendium Europejskiego Funduszu Społecznego
• 2015–2018 BGF Doktorat Cotutelle (Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego / École Doctorale des Lettres, Sciences Humaines et Sociales, Université Clermont-Auvergne)
• 2012/2013 | 2017/2018 Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego