dr Monika Saczyńska

Ośrodek Historii Kultury Materialnej Średniowiecza i Czasów Nowożytnych

m.saczynska(at)iaepan.edu.pl

https://orcid.org/0000-0003-1316-6846

Academia.edu

Zainteresowania badawcze:

• Religijność późnego średniowiecza w Polsce na tle europejskim.
• Kultura materialna późnego średniowiecza (szczególnie: dewocjonalia i miejsca praktyk religijnych, funkcjonowanie przedmiotów w przestrzeni społecznej).
• Rytuały i ceremonie kościelne.
• Kontakty Polaków z Kurią Rzymską w XIV i XV wieku oraz relacje pomiędzy papiestwem i kościołem lokalnym.
• Penitencjaria Apostolskiej w średniowieczu.

Wybrane publikacje:

Monografie:

• Saczyńska-Vercamer M.. Władza i grzech. Supliki z terenów metropolii gnieźnieńskiej do Penitencjarii Apostolskiej w XV wieku, Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 2021.

Artykuły w czasopismach:

• Saczyńska-Vercamer M. (2024). O naprawianiu urodzenia, czyli supliki de defectu natalium z metropolii gnieźnieńskiej w XV wieku. W: A. Girsztowt-Biskup, J. Możdżeń (red.), Bastard, bękart, wylęganiec. Obyczajowe i prawne aspekty losu dzieci nieślubnych w dziejach. Studia Historica Gedanensia 15, 44-56
• Saczyńska-Vercamer M. (2022). Das „jüngere Europa“ und der Papst – universelles Recht und Region. Das Beispiel der Suppliken an die Apostolische Pönitentiarie aus der Kirchenprovinz Gnesen im 15. Jahrhundert. Zeitschrift für Weltgeschichte – Interdisziplinäre Perspektiven, 23(2), 299-318
• Saczyńska-Vercamer M. (2022). Sacrum in the Service of the Community. The Chapel of the Cracow City Council as an Example of Urban Piety in the Comparative Perspective of Late Medieval East Central Europe, in: Material Culture in Central European Towns. MEMO. Medieval and Early Modern Material Culture Online, 9
• Saczyńska-Vercamer M. (2021). Uncommon everyday married life in supplications from the province of Gniezno to the Apostolic Penitentiary in the fifteenth century. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 69(4), 439-447
• Saczyńska M. (2016). O kaplicach w siedzibach rycerskich i możnowładczych późnośredniowiecznej Polski uwag kilka. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 64(3), 307-325.
• Saczyńska M. (2016). Penitencjaria Apostolska (nie)nowy obszar badań. Na marginesie ostatnich edycji źródłowych Repertorium Poenitentiarium Germanicarum, Bd. IX: Pius III. und Julius II. 1503-1513, text und indices bearb. von L. Schmugge, Berlin-Boston 2014, (2 tomy, s. XXXII, 452 i s. 252); Supplications from England and Wales in the Register of the Apostolic Penitentiary 1410-1503, ed. P.D. Clark, P.N.R. Zutshi, vol. III: 1492-1503, Cantenbury and New York 2015 (s. XV, 396). Średniowiecze polskie i powszechne 8(12), 263-286.

Rozdziały w monografiach zbiorowych:

• Saczyńska-Vercmaer M. (2021).  Change and Continuity in Lay Devotion on the Basis of Prayer Beads in Medieval Poland and Central Europe.  W: I. Johnson, A.M. Rodrigues (red.) Religious practices and everyday life (1350-1570). (79-96) Brepols Publishers.
• Saczyńska-Vercamer M. (2022).  Authority without power? Papal Influence over ECE in the Late Medieval Ages. W: D. Zupka and G. Vercamer (red.) Rulership in Medieval East Central Europe. Power, Rituals, and Legitimacy in Bohemia, Hungary and Poland. (417-445) Leiden: Brill Publishers.
• Saczyńska M. (2020). Mszy słuchanie, grzechów odpuszczanie. Przywileje indywidualne dla Jagiellonów w XV wieku. Przyczynek do pobożności monarszej późnego średniowiecza. W: B. Czwojdrak, J. Sperka, P. Węcowski (red.), Jagiellonowie i ich świat. Polityka kościelna i praktyki religijne Jagiellonów, t. IV (51-72). Kraków: Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana
• Saczyńska M. (2015). W poszukiwaniu zbawienia. Sprawy polskie i litewskie w Penitencjarii Apostolskiej w latach 1471-1492. W: G. Wrześniak, A. Bender (red.), Polacy we Włoszech – Włosi w Polsce (47-71). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
• Saczyńska M. (2014). Mieszczan krakowskich domowe świętości, czyli wyobrażenia dewocyjne w przestrzeni prywatnej (przykłady wczesnonowożytne). W: M. Bis, W. Bis (red.), Rzeczy i ludzie. Kultura materialna w późnym średniowieczu i w okresie nowożytnym. Studia dedykowane Marii Dąbrowskiej (275-286). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
• Saczyńska M. (2014). Rytuały kościelne związane z małżeństwem w Polsce późnego średniowiecza na podstawie pontyfikałów krakowskich z XV wieku. W: M. Nodl, P. Kras (red.), Manželství v pozdním středověku: rituály a obyčeje / Małżeństwa w późnym średniowieczu: rytuały i zwyczaje (63-76). Praha: Centrum medievistických studií AV ČR a UK.
• Saczyńska M. (2014). Supliki polskie w najstarszej księdze Penitencjarii Apostolskiej (Registra Matrimonialium et Diversorum, t. 1). W: M. Piber, P. Węcowski (red.), Ecclesia – societas – fontes. Studia z dziejów średniowiecza (110-118). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Saczyńska M. (2013). Czy istnieli Słowianie w późnym średniowieczu? Uwagi na podstawie lektury Roczników Jana Długosza. W: K.A. Makowski, M. Saczyńska (red.), Słowianie – idea i rzeczywistość (71-105). Poznań: Instytut Historii UAM .
• Saczyńska M. (2013). Supliki polskich duchownych w archiwum Penitencjarii Apostolskiej (1471-1492). W: Ż. Sztylc i in. (red.), Fundamenty średniowiecznej Europy (187-202). Pelplin: Wydawnictwo Bernardinum.
• Saczyńska M. (2012). Z Bogiem do Boga. Benedykcja pielgrzymów w pontyfikałach krakowskich XV wieku. W: M. Saczyńska, E. Wółkiewicz (red.), Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Podróżowanie w średniowieczu i czasach nowożytnych (111-132). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.
• Saczyńska M. (2011). Sznury modlitewne – z dziejów praktyk dewocyjnych na ziemiach polskich w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności (z kilkoma przykładami z Europy Środkowej). W: A. Barciak (red.), Realia życia codziennego w Europie Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem Śląska (148-167). Katowice-Zabrze: Polska Akademia Nauk Oddział w Katowicach.
• Saczyńska M. (2010). Prywatna przestrzeń sakralna w domu – przykłady wykorzystania ołtarzy przenośnych w późnośredniowiecznej Polsce. W: M. R. Pauk, M. Saczyńska (red.), Dom, majątek, klient, sługa – manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej Europy (XIII-XIX wiek) (111-127). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
• Saczyńska M. (2009). Poświęcenie ołtarza przenośnego w piętnastowiecznych pontyfikałach krakowskich. Treść i symbolika rytuału. W: M. Nodl, F. Šmahel, K. Kowalewski (red.), Rituály, ceremonie a festivity v střdní Evropě 14. a 15. století (433-451). Praha: Centrum medievistických studií AV ČR a UK.
• Saczyńska M. (2006). Msza pod osłoną nieba, czyli kiedy kultura spotyka się z naturą. Sprawowanie eucharystii w czasie podróży w okresie średniowiecza – uwagi wstępne. W: S. Rosik, P. Wiszewski (red.), Mundus hominis – cywilizacja, kultura, natura. Wokół interdyscyplinarności badań historycznych (243-255). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
• Saczyńska M. (2005). Sacrum na co dzień – funkcje papieskich przywilejów dla polskich odbiorców indywidualnych w XIV i XV wieku. W: J. Pysiak, A. Pieniądz-Skrzypczak (red.), Sacrum. Obraz i funkcja w społeczeństwie średniowiecznym (360-373). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Saczyńska M. (2001). Ekskomuniki za długi w sądzie rektora Uniwersytetu Krakowskiego w późnym średniowieczu. W: W. Kowalski, J. Muszyńsks (red.), Kościół katolicki w Małopolsce w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym (51-61). Kielce-Gdańsk: Kieleckie Towarzystwo Naukowe / Officina Ferberiana .

Redakcje monografii zbiorowych:

• Saczyńska-Vercamer M, Wółkiewicz E., (red.). (2023). Rzecz niepospolita. Przedmiot jako symbol statusu, władzy i funkcji w średniowieczu i w epoce nowożytnej. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie
• Wółkiewicz E., Saczyńska M., Pauk M.R. (red.). (2016). Habitus fecit hominem – społeczne funkcje ubioru w średniowieczu i w epoce nowożytnej. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.
• Makowski K.A., Saczyńska M., (red.). (2013). Słowianie – idea i rzeczywistość. Poznań: Instytut Historii UAM.
• Saczyńska M. Wółkiewicz E. (red.). (2012). Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Podróżowanie w średniowieczu i czasach nowożytnych. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk / Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.
• Pauk M.R., M. Saczyńska M. (red.). (2010). Dom, majątek, klient, sługa – manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej Europy (XIII-XIX wiek). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

Aktualne projekty:

• Sachkultur und private Frömmigkeit im späten Mittelalter. Ein soziales Phänomen am Beispiel ausgewählter Städte des Heiligen Römischen Reiches und Ostmitteleuropas (Historisches Institut Friedrich-Schiller-Universität Jena)

Ukończone projekty:

• 04.2021-03.2022 : Sachkultur und private Frömmigkeit im späten Mittelalter. Ein soziales Phänomen am Beispiel ausgewählter Städte des Heiligen Römischen Reiches und Ostmitteleuropas (Historisches Institut Friedrich-Schiller-Universität Jena)
• 01.11.2019-31.01.2020 : „Private Frömmigkeitspraktiken im späten Mittelalter als soziales Phänomen am Beispiel ausgewählter Städte im Heiligen Römischen Reich und Ostmitteleuropas“ (projekt przygotowywany w ramach obowiązków pracownika naukowego; stanowisko finansowane ze środków na badania naukowe Uniwersytetu w Pasawie).
• 27.09.2013-26.09.2017: COST Action IS1301: New Community of Interpretation: Contexts, Strategies and Processes of Religious Transformation in Late Medieval and Early Modern Europe; Working Group I: Theory and Methods (wykonawca)
• 10.2009-10.2012 – grant MSWiN nr N N 108 134237: „Dewocjonalia i prywatne praktyki religijne w późnośredniowiecznej Polsce na tle europejskim”

Nagrody i stypendia:

• 01.04.2021-31.03.2022: Jena Excellence Fellowship Friedrich-Schiller-Universität Jena (Niemcy) (jako assistant professor)
• 14-27.10.2019: Pobyt badawczy w ramach programu wymiany akademickiej dla naukowców Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu w Pasawie (temat: „Privates Gebet in Ostmitteleuropa. Muster – lokale Traditionen – kultureller Austausch“).
• 01-30.06.2013 – stypendium Fundacji im. Lanckorońskich z Brzezia (kwerenda naukowa w Rzymie).
• 01.11.-31.12.2002 – stypendium Fundacji im. Lanckorońskich z Brzezia (kwerenda naukowa w Rzymie).

Członkostwo w organizacjach:

• Commission Internationale des Études Historiques Slaves (CIEHS) – od 2015 r. (członek)
• Zespół Studiów Słowiańskich i Wschodnioeuropejskich KNH PAN - od 2007 r. (sekretarz)