Profesor Janusz Kruk na uroczystościach odsłonięcia pomnika "Praojcom i Archeologom" w Bronocicach 26 maja 2003
Pan Profesor dr. hab. Janusz Kruk został wczoraj laureatem Nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za całokształt dorobku.
Serdecznie gratulujemy!
Przypominamy sylwetkę naukową Laureata.
Profesor Janusz Kruk od początku swojej kariery naukowej jest związany z Instytutem Archeologii i Etnologii PAN (poprzednio Instytutem Historii Kultury Materialnej), i jego krakowskim Ośrodkiem. Tu przeszedł wszystkie szczeble kariery naukowej uzyskując w 1990 r. tytuł profesora. Zajmuje się archeologią młodszej epoki kamienia, głównie obszarów południowo-wschodniej Polski. Jego dorobek publikacyjny jest ogromny i obejmuje 21 książek (autorstwo i współautorstwo) oraz 250 artykułów problemowych i źródłoznawczych. Pod koniec lat sześćdziesiątych XX w. rozpoczął studia nad geografią osadnictwa pradziejowego. Swoje zainteresowanie skierował na zagadnienia gospodarki i uwarunkowań środowiskowych, determinujących zmiany osadnicze i kulturowe w neolicie. Jego „Studia osadnicze nad neolitem wyżyn lessowych” (Ossolineum, 1973) to jedna z najważniejszych monografii w historii polskich badań archeologicznych. Zaprezentowane w niej podejście metodyczne było następnie rozwijane w późniejszych studiach (m.in. „Gospodarka w Polsce południowo-wschodniej w V-III tysiącleciu p.n.e.”, 1980) oraz syntezach prahistorii Europy (m.in. „Rozkwit i upadek społeczeństw rolniczych neolitu”, 1999 ,wespół z Sarunasem Milisauskasem). Dzięki realizacji sześciu dużych projektów badawczych, finansowanych przez National Science Foundation oraz American Council of Learned Society (USA), uzyskał przełomowe dane do studiów nad wszelkimi zagadnieniami neolitu Polski południowo-wschodniej. W ramach tych projektów przeprowadzono duże badania wykopaliskowe małopolskich stanowisk archeologicznych, m.in. w Olszanicy i Bronocicach, pow. pińczowski. Opracowanie stanowiska w Bronocicach to obecnie długi cykl monografii książkowych i artykułów. Ich wykaz można znaleźć pod linkiem - https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/AfDjVCloIaT
Badania te były prowadzone we współpracy z wieloma instytucjami zagranicznymi, w tym z Department of Anthropology, State University of Michigan (Ann Arbor), Department of Anthropology, State University of New York (Buffalo), oraz Institute for European and Mediterranean Archaeology, University at Buffalo, State University of New York. Opracowania materiałów z Bronocic były finansowane przez Smithsonian Institution’s Foreign Currency Program Grants (USA). Są obecnie kamieniem milowym w studiach nad polskim neolitem.
Opracowanie przez Pana Profesora podstaw metodycznych badań nad geografią osadnictwa pradziejowego uważane jest w europejskiej literaturze archeologicznej za klasyczny wzorzec tego rodzaju studiów. Zakłada on współdziałania archeologii i nauk przyrodniczych w pracach nad znaczeniem człowieka jako czynnika przekształceń ekologicznych. Należy podkreślić, że podjęty przez Janusza Kruka program badawczy był wyraźnie odmienny od dominujących w XX wieku paradygmatów archeologii kulturowo-historycznej.
Doświadczenie w prowadzeniu dużych badań polsko-amerykańskich zaowocowało zorganizowaniem przez Profesora Janusza Kruka skutecznie prowadzonych wykopalisk ratowniczych przed budową autostrad w okolicach Krakowa. Był współtwórcą i współkierującym Krakowskiego Zespołu do Badań Autostrad (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Uniwersytet Jagielloński, Muzeum Archeologiczne w Krakowie). Współdziałanie największych małopolskich instytucji archeologicznych umożliwiło przebadanie ponad stu stanowisk archeologicznych. Zwieńczeniem sukcesu tego przedsięwzięcia jest seria 22 tomów opracowań źródłoznawczych (Via Archaeologica).
Pan Profesor Janusz Kruk był wyróżniany wieloma wyróżnieniami i nagrodami m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2015 r.). Swym autorytetem i wiedzą wspiera środowisko naukowe uczestnicząc w wielu organizacjach i stowarzyszeniach m.in. od 2019 r. jest Dyrektorem Wydziału II Historyczno-Filozoficznego Polskiej Akademii Umiejętności.
Zainteresowanych odsyłamy do szczegółowych informacji o badaniach w Bronocicach