Informacje o projekcie
Tytuł projektu: Sztuka społeczeństw wczesnej epoki żelaza południowo-zachodnich ziem polskich w kontekście europejskim
Numer projektu: NPRH/DN/SP/0165/2024/14
Kierownik projektu: dr Małgorzata Markiewicz
Jednostka prowadząca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Źródło finansowania projektu: Projekt finansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą Narodowy Program Rozwoju Humanistyki w latach 2025-2028; data podpisania umowy: 30.10.2025 r.; kwota dofinansowania i całkowita wartość projektu: 543 510 PLN
Kontakt: m.markiewicz(at)iaepan.edu.pl
Wykonawcy: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk: dr A. Józefowska-Domańska, Muzeum Miejskie Wrocławia Oddział Muzeum Archeologicznego: dr R. Jarysz
Charakterystyka projektu
Projekt poświęcony jest analizie sztuki społeczności wczesnej epoki żelaza, ze szczególnym uwzględnieniem południowo-zachodnich ziem Polski, które dzięki nowym odkryciom zostały zdefiniowane jako prowincja kręgu kultury halsztackiej. Punktem odniesienia dla badań są wyjątkowe zabytki archeologiczne, przede wszystkim materiały z nekropoli w Domasławiu, uzupełnione o wybrane przykłady sztuki halsztackiej z Polski i innych regionów Europy. Szczególne znaczenie mają również zbiory znajdujące się w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu oraz reprezentatywne kolekcje zabytków przechowywane w muzeach.
Sztuka halsztacka stanowi jeden z najważniejszych przejawów kultury materialnej wczesnej epoki żelaza w Europie. Obejmuje zespół wyrobów o wysokim ładunku estetycznym i symbolicznym, takich jak bogato zdobione wyroby ceramiczne, naczynia z brązu, ozdoby, przedmioty toaletowe czy broń, w tym miecze. Wiele z tych wyjątkowych przedmiotów odkryto w grobach na cmentarzysku w Domasławiu, którego badania miały fundamentalne znaczenie dla rozpoznania kultury halsztackiej w Europie Środkowej.
W projekcie sztuka halsztacka analizowana jest nie jako abstrakcyjna kategoria estetyczna, lecz jako społecznie zakodowany język form, ornamentów i materiałów, wykorzystywany przez społeczności wczesnej epoki żelaza do komunikowania statusu, tożsamości oraz relacji społecznych. Zestawienie materiałów z południowo-zachodniej Polski z przykładami z innych regionów Europy pozwoli ukazać lokalną specyfikę tej prowincji w szerszym, ponadregionalnym kontekście kulturowym.
Efektem projektu będzie pierwsze kompleksowe opracowanie sztuki okresu halsztackiego na tym obszarze oraz publikacja dwujęzycznej (polsko-angielskiej) monografii stanowiącej kompendium wiedzy o stylu i estetyce wczesnej epoki żelaza w południowo-zachodniej Polsce. Publikacja ma na celu upowszechnienie wyników badań oraz ich promocję na forum międzynarodowym.
