Informacje o projekcie

Tytuł projektu: Weryfikacja chronologii i charakteru grodzisk na zachodnim przedpolu Poznania w świetle zintegrowanego modelu badań archeologicznych
Numer projektu: 2022/45/N/HS3/00647, Preludium
Kierownik projektu: mgr Jagoda Mizerka
Jednostka prowadząca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Źródło finansowania projektu: Narodowe Centrum Nauki
Słowa kluczowe: grodziska, wczesne średniowiecze, Wielkopolska, okres plemienny, badania nieinwazyjne, badania sondażowe, datowania radiowęglowe
Kontakt: j.mizerka(at)iaepan.edu.pl

Charakterystyka projektu

Głównym celem projektu jest archeologiczna weryfikacja chronologiczna i funkcjonalna wczesnośredniowiecznych grodzisk z tzw. faz plemiennych oraz przełomu faz plemiennych i wczesnopaństwowych na obszarze dorzecza Mogilnicy w zachodniej Wielkopolsce. W projekcie badaniom poddawanym jest pięć grodów ze starszych faz, reprezentujących plemienne/wodzowskie struktury organizacji terytorialnej - tj. grodziska w Sędzinku, Niewierzu, Grońsku-Komorowie, Dakowach Mokrych oraz Kamieńcu. Podejmowane działania dążą do odpowiedzi na pytania o szczegółową chronologię grodzisk (czas powstania/upadku, czy grody były sobie współczesne), ich funkcji (rozplanowania przestrzeni, intensywności użytkowania) oraz ich zależności w stosunku do grodu poznańskiego (czy zostały one zniszczone w związku z budową struktur wczesnopaństwowych). Opracowanie pozyskanych w trakcie badań materiałów zabytkowych dostarcza cennych informacji na temat kontaktów kulturowych, chronologii oraz charakteru obiektów. W szerszym kontekście, pozwoli to na pozyskanie możliwie jak największej ilości i w miarę pełnych informacji dotyczących osadnictwa grodowego w północno-zachodniej części Wielkopolski oraz posłuży do kompleksowego spojrzenia na starsze fazy wczesnego średniowiecza. Cele te mają zostać osiągnięte trzyetapowo: 1. poprzez badania nieinwazyjne, poprzedzone kwerendą danych archiwalnych i weryfikacją terenową. W 2023 roku przeprowadzono na grodziskach rozpoznanie metodami geofizycznymi: magnetyczną i georadarową, które wskazały rodzaj oraz prawdopodobną głębokość zalegania obiektów archeologicznych. 2. poprzez sondażowe badania wykopaliskowe, które pozwoliły na ustalenie chronologii i być może funkcji grodzisk. Badania te, prowadzone w 2024 i 2025 roku, pozwoliły na pobranie niezbędnych materiałów do datowania przyrodniczego: drewna (dendrochronologia), kości zwierzęcych (datowania radiowęglowe) i fragmentów ceramiki (datowanie termoluminescencyjne i archeologiczne). 3. analizę wyników przeprowadzonych badań wraz z ich korelacją do wcześniejszych ustaleń archeologicznych. Ważnym elementem realizacji projektu będzie także wątek metodologiczny i porównawczy, ponieważ niektóre grodziska były rozpoznawane sondażowo w trakcie tzw. badań weryfikacyjnych (lata 70. i 80/90. XX wieku) i zamierzona jest weryfikacja poczynionych wtedy ustaleń chronologicznych. Obszar znajdującego się w centralnej części dorzecza Mogilnicy nigdy nie był tematem osobnego i systematycznego opracowania. Stan ten może dziwić, bowiem widoczny jest duży potencjał badawczy, ze względu na skupiska grodzisk wzdłuż rzeki Mogilnicy. Rozpoznanie części z nich umożliwi wstępne zweryfikowanie całej ich sieci na tym terenie, a także da odpowiedź na szereg pytań związanych z czasem ich funkcjonowania i zależności w stosunku do dobrze rozpoznanego grodu poznańskiego, którego powstanie najpewniej wiąże się z ich upadkiem. Wykorzystanie możliwości, jakich dostarczają nowoczesne metody datowania przyrodniczego, przyczynią się do poszerzania bazy grodzisk zweryfikowanych w ten sposób.