Ze stepów na Bałkany. Kultura jamowa w Tracji
Informacje o projekcie
Tytuł projektu: Ze stepów na Bałkany. Kultura jamowa w Tracji
Numer projektu: UMO-2017/25/B/HS3/02516
Finansowanie: Narodowe Centrum Nauki – grant OPUS
Słowa kluczowe: wczesna epoka brązu, kultura jamowa, kurhany
Kierownik projektu: Piotr Włodarczak
Jednostka prowadząca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Kontakt: p.wlodarczak@iaepan.edu.pl
Charakterystyka projektu
Celem projektu jest opracowanie problematyki kurhanów z IV i III tysiąclecia p.n.e. na obszarze Górnej Tracji (południowo-wschodnia Bułgaria) z próbą oceny roli ekspansji wschodnioeuropejskich społeczności stepowych kultury Yamna w genezie nowego – kurhanowego obrządku pogrzebowego.
Łączy się to z problematyką zmian demograficznych na kontynencie europejskim wynikających z ekspansji ludów indoeuropejskich, uwidocznionych ostatnio w badaniach kopalnego DNA. W ramach projektu przeprowadzono badania wykopaliskowe kurhanów zlokalizowanych nad środkową Tundżą, w okolicach Jambołu i Elhowa. Szczególnie istotne wyniki przyniosły wykopaliska kurhanu zlokalizowanego na wzgórzu Pamukli Bair w Małomirowo, gm. Elhowo. Uzyskano tam pięciofazową sekwencję grobów z wczesnej epoki brązu, obejmującą fazy Pre-Yamna, wczesna Yamna oraz późna Yamna. Seria 19 dat radiowęglowych wraz z danymi stratygraficznymi pozwala na precyzyjne określenie wieku grobów. Są to obecnie najważniejsze dane do studiów nad chronologią zmian w obrządku pogrzebowym społeczności kurhanowych w Górnej Tracji. Dla materiałów z Małomirowa wykonano serię analiz specjalistycznych (w tym badań stabilnych izotopów oraz aDNA).
Do analiz włączono również materiały pochodzące z badań prowadzonych wcześniej nad środkową Tundżą. Szczególnie istotne znaczenie mają analizy chronometryczne dwóch kurhanów z miejscowości Kamen (okolice miasta Sliwen). Zarówno nowo uzyskane wyniki, jak i analizy materiałów archiwalnych posłużyły do prezentacji nowego ujęcia syntetycznego, omawiającego społeczności kurhanowe w Górnej Tracji. Pełną prezentacją wyników projektu jest monografia książkowa „From the Steppes to the Balkans: Yamna Culture in Upper Thrace” (red. Stefan Alexandrow – Piotr Włodarczak) wydana w 2024 roku w serii „The Yamnaya Impact on Prehistoric Europe” (tom 5) wydawnictwa Archaeolingua (Budapeszt, Węgry).
Badania grobu z IV tysiąclecia p.n.e. w Małomirowie
Małomirowo, Pamukli Bair - kurhan w trakcie badań
Górna Tracja - Krajobraz z kurhanami w okolicach Elhowa
Małomirowo, Pamukli Bair - rekonstrukcja grobu kultury jamowej
Przetarg ustny nieograniczony na najem pomieszczeń w budynku we Wrocławiu, ul. Więzienna 6
- Ogłoszenie
- Informator przetargowy
- Formularz zgłoszenia udziału w przetargu ustnym nieograniczonym - PARTER
- Formularz zgłoszenia udziału w przetargu ustnym nieograniczonym - PIWNICA
- Umowa najmu - PARTER
- Umowa najmu - PIWNICA
- Informacja o wyniku przetargu na najem pomieszczeń usługowych na parterze
- Informacja o wyniku przetargu na najem pomieszczeń usługowych w piwnicy
Postępowanie habilitacyjne dr Agnieszki Szczepaniak-Kroll
- Wniosek (w dyscyplinie etnologia i antropologia kulturowa)
- Autoreferat
- Wykaz osiągnięć naukowych
- Uchwała RN IAE PAN z dnia 29 czerwca 2023 - zgoda na prowadzenie postępowania
- Skład Komisji Habilitacyjnej (uchwała z dnia 14 grudnia 2023)
- Uchwała RN IAE PAN z dnia 25 kwiecień 2024 (nadanie stopnia)
- Recenzja dr hab. prof. IFiS PAN Katarzyny Andrejuk
- Recenzja dr hab. Anny Horolets, prof. UW
- Recenzja dr hab. Izabella Main, prof. UAM
- Recenzja prof. dr hab. Doroty Praszałowicz
Dotknąć przeszłości dzięki technologii przyszłości. Podróż do źródeł państwa polskiego w Chodliku
Informacje o projekcie
Tytuł projektu: Dotknąć przeszłości dzięki technologii przyszłości. Podróż do źródeł państwa polskiego w Chodliku
Wysokość dofinansowania: 1 000 000 zł – umowa nr NdS-II/SP/0326/2024/01 z dnia 12.03.2024 r.
Całkowita wartość zdania: 1 000 000 zł
Kierownik projektu: dr Łukasz Miechowicz
Jednostka prowadząca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Źródło finansowania projektu: Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Nauka dla Społeczeństwa II
Kontakt: l.miechowicz(at)iaepan.edu.pl
Charakterystyka projektu
Dzięki grantowi MNiSW w ramach programu Nauka dla Społeczeństwa II realizujemy projekt cyfrowej rekonstrukcji grodziska w Chodlika w technologii rzeczywistości rozszerzonej (Augmented Reality).
W okresie wczesnego średniowiecza w Chodliku funkcjonował jeden z największych i najstarszych w Polsce grodów obronnych, otoczony potrójną linią wałów o długości przeszło 2 km. Projekt przewiduje cyfrową rekonstrukcję elementów grodziska w najnowszych dostępnych technologiach na podstawie wyników zaawansowanych badań archeologicznych i interdyscyplinarnych. Dla odbiorcy będzie stanowiło to swoistą wirtualną podróż w czasie do początków polskiej państwowości.
Mocno zabagniona, poprzetykana piaszczystymi wydmami dolina rzeki Chodelki, zwłaszcza w jej dolnym, długim na 10 kilometrów odcinku, była w pierwszych fazach wczesnego średniowiecza jednym z gęściej zaludnionych obszarów historycznej Małopolski. W okresie przedpaństwowym istniało tu skupisko osadnicze, które tworzyły cztery blisko położone względem siebie grody z czego – przynajmniej w świetle dotychczasowych ustaleń – trzy z nich funkcjonowały równocześnie. Towarzyszyły im liczne osady i cmentarzyska, a nawet rzadko spotykane elementy obrony stałej takie jak wał podłużny. Z pewnością na wybór miejsca oraz rozwój osadnictwa w regionie znaczny wpływ miała Wisła, stanowiąca od głębokiej starożytności ważny szlak komunikacyjny oraz handlowy. Nie bez znaczenia jest również fakt istnienia w tym miejscu – nieopodal ujścia Chodelki – wiślanej przeprawy oraz brodu. Osadnictwo skupiało się na piaszczystych łachach w mocno podmokłym, bagnistym terenie co stanowiło dodatkowe walory obronne. Do najważniejszych zabytków regionu należą relikty majestatycznego trójwałowego grodu w Chodliku, jednego z największych i najstarszych założeń tego typu w Polsce. Musiał on być ważnym punktem na mapie wczesnośredniowiecznej plemiennej Słowiańszczyzny. Prowadzone od przeszło stu lat badania archeologiczne ustaliły, że czasy jego świetności przypadały na VIII-X wiek. Grodzisko w Chodliku posiada kształt zbliżony do elipsy o maksymalnej średnicy 330 m, jego powierzchnia liczy przeszło 8,5 ha co czyni je jednym z największych założeń tego typu w Polsce. Gród założono na krańcu piaszczystej wydmy, położonej w widłach dwóch rzek – od strony północnej oraz wschodniej dostęp do obiektu ograniczała bagnista dolina rzeki Chodelki, od południa bezimienny uchodzący do Chodelki ciek wodny, obecnie nieistniejący, lecz widoczny na numerycznym modelu terenu LiDAR oraz mapach archiwalnych. Od strony południowej oraz zachodniej gród otaczały również rozległe mokradła, dochodzące do samych wałów. Na piaszczystych wyniosłościach wokół grodziska, odkryto pozostałości siedmiu osad o łącznej powierzchni przeszło 50 ha. Dziś wciąż dobrze czytelne są relikty trzech równoległych wałów. W północnej części założenia zostały one w znacznym stopniu zniwelowane w wyniku prac rolnych. Silnie zniszczony poprzez wybieranie piasku został również majdan grodziska. Jeszcze w latach 70. XX w. obszar zabytku zajęty był niemal w całości przez łąki, obecnie jego większą część pokrywa las. Zabytek jest najstarszym i największym (8,5 ha) założeniem obronnym historycznej Małopolski. W okresie formowania się polskiej państwowości stanowił potężną trójwałową fortyfikację oraz ponadregionalne centrum plemienne, znany i ważny punkt na mapie wczesnośredniowiecznej Słowiańszczyzny. Zabytek posiada ogromny potencjał turystyczny, przyciąga rzesze zwiedzających, lecz wyniki prowadzonych tu badań nie zostały odpowiednio spopularyzowane. Już w latach 60-tych istniała koncepcja utworzenia na bazie grodziska parku archeologicznego z rekonstrukcją fragmentów wałów oraz zabudowy na miarę dzisiejszego Biskupina. Przez dekadę grodzisko było miejscem organizowania festynów archeologicznych. Dziś, dla przeciętnego odbiorcy jego pozostałości są niemal niewidoczne, porośnięte przez wysokie trawy, krzewy i drzewa. Niniejszy projekt przewiduje przybliżenie tego niezwykle cennego obiektu badań naukowych społeczeństwu w niezwykle innowacyjny, interesujący i atrakcyjny dla odbiorcy sposób.
Odbiorca będzie mógł też za pomocą rzeczywistości rozszerzonej uczestniczyć w procesie badań naukowych. Obejrzy zasypane już wykopy archeologiczne, tkankę zabytkową grodziska, obiekty, warstwy, pozyskane zabytki. Odbiorca obejrzy każdy element cyfrowo zrekonstruowanego budynku, wału obronnego, studni itp. Pozna w niezwykle interesujący sposób zarówno historię regionu, historię materialną i duchową okresu wczesnego średniowiecza i przemiany w nich zachodzące pomiędzy VI a XI w. z naciskiem na schyłek okresu plemiennego i początku polskiej państwowości. Powstanie w Chodliku niezwykły, osadzony w dwóch różnych przestrzeniach czasowych park kulturowy, dzięki któremu zarówno turyści, dzisiejsi mieszkańcy regionu, naukowcy jak i ludzie żyjący tu przed tysiącem lat stworzą swoistą wspólnotę przeszłości. Zarazem nie zostanie zmieniony obecny krajobraz kulturowy, nienaruszone pozostaną zabytki i obiekty archeologiczne.
